Terug naar: psychologie.wjsn.nl


Zoek je enneagramtype en klim eruit door Carien Overdijk

BRON: De Volkskrant van 16 september 2000

We leven in een wereld van psychische primitievelingen. Westerlingen koesteren en voeden hun lijf, maar verwaarlozen hun ziel. Zo zit er in die stevige, kerngezonde chef mentaal vaak een kleuter verstopt. Zo een die geweldig trots is op zichzelf en met afgrijzen kijkt naar het knoeiwerk van een ander. Of eentje die leeft voor de lol en niet snapt waarom anderen sikkeneurig zijn. Die chef verhult natuurlijk zijn primaire reacties, want hij is netjes opgevoed. Omgekeerd zegt zijn secretaresse ook nooit hoe kwaad ze steeds op hem wordt. Een hoop mensen lopen ijverig toneel te spelen.

Psychisch volgroeide mensen zijn een zeldzame soort, stelt organisatieadviseur/opleider Hanna Nathans in haar nieuwe boek Werken met het enneagram. Ze voegde dit werk toe aan de toch al hoge stapel enneagram-literatuur om de psychische rijping van mensen te bevorderen. Hele volksstammen hebben in bedrijfstrainingen de kennis over de negen menstypen van het enneagram opgeslokt, maar zijn volgens Nathans blijven steken bij de constatering dat ze nu eenmaal type een, vier of acht zijn. Men moet hen maar nemen zoals ze zijn. 'Zulke mensen zijn soms nog slechter af dan voordat ze hun type kenden. Ze denken er niet eens meer over na hoe ze dingen anders zouden kunnen aanpakken.'

Het enneagram onderscheidt zich van andere menstypologieën doordat het gebaseerd is op drijfveren in plaats van op gedrag. Het uitgangspunt is dat ieder mens zich van nature laat leiden door een van de negen basismotivaties. De een is diep van binnen uit op liefde en bewondering, een ander op dominantie en kracht, een derde op unieke ervaringen en een vierde op onafhankelijkheid. De drijfveren kunnen zich heel verschillend manifesteren, en daarom zijn enneagram-types niet altijd makkelijk te herkennen. Het vergt vaak een stevig zelfonderzoek om onder alle lagen van opvoeding, opleiding en socialisatie je basismotivatie uit te graven.

Pas op, waarschuwt Nathans, die al jaren met het van oorsprong oosterse model werkt. Daarmee ben je er niet. Wie zich vastklampt aan dat ene basistype legt zichzelf aan de ketting. Hij blijft handelen vanuit zijn primaire overlevingsmechanisme, dat gekoppeld is aan een laag bewustzijnsniveau. Bij elk type hoort een ontwikkelingsdoel en een hogere trap in het bewustzijn. Pas als je die bereikt, ga je effectiever functioneren en kun je met iedereen echt goed overweg.

Woorden als bewustzijn blijven bij Nathans niet zweven. Wie zich ergert aan soft gepraat zonder bodem vindt in haar een medestander. Met de bestseller Adviseren als tweede beroep toonde de auteur al eerder haar vermogen om abstracte begrippen en kennis uit de zachte sector helder over te dragen. Anders dan veel andere adviseurs schrijft Nathans in gewone-mensen-taal en verkoopt ze geen kletspraat. Ook dit nieuwe boek staat als een huis. Het gaat bovendien dieper dan andere enneagramboeken.

Daarmee is Werken met het enneagram een boek voor gevorderden. Dat wil zeggen, voor iedereen die het enneagrarn al kent, die al veel agogische literatuur gelezen heeft of die graag in een ruk veel zware kost tot zich neemt. Nathans wijdt weliswaar de eerste helft van haar boek aan een uiteenzetting van de typologie, maar doet dat zo grondig en gewetensvol dat lezers die bijvoorbeeld nog nooit van Gurdjieff of Maslow gehoord hebben wel veel tegelijk moeten verstouwen.

De beloning komt in de tweede, helft. Die gaat over de type-overstijgende ontwikkeling. Nathans beschrijft niet alleen waarom en wat er te ontwikkelen valt maar vooral ook hoe je dat kunt doen. Er zijn hoofdstukken voor doe-het-zelvers en voor agogische professionals. Er is aandacht voor de preoccupaties van de trainer/begeleider, voor moraliteit en intuïtie.

Het materiaal is goed georganiseerd, De introductie biedt routebeschrijvingen voor verschillende typen lezers, en de verdere tekst daar zorgvuldig rekening mee. Indeling, noten, register en literatuurlijst laten ook niets te wensen over.

Daarom is het wel heel suf dat de eindredacteur tientallen spel-, en fouten liet zitten. Uitgever, neem revanche bij de tweede druk. Dat die er komt, staat vast. Het boek, sprong direct na verschijnen naar de vijfde plaats in Intermediairs management-boeken-toptien.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Hanna Nathans: Werken met het enneagram.
Uitgeverij Scriptum, 293 pagina's, f 59,90 ISBN 90 5594 176 X


Terug naar: psychologie.wjsn.nl