|
De Geschiedenis van geschreven taal en taalschriften:
geschreven teksten vanaf ca. 3500 voor Christus
Het beschrijven van de geschiedenis van de geschreven taal is en blijft altijd een onvolledig
geheel. De gesproken taal en mondelinge overdracht blijft immers buiten beeld en dus zal men
genoegen moeten nemen met materiaal, waarop inscripties, symbolen en tekeningen werden
"geschreven", die ook nog eens "bewaard" zijn gebleven.
Het schrift is wellicht wel viermaal uitgevonden: In Egypte (Afrika), in China en in
Mesopotamië (Azië) en in Amerika. Maar mischien is het wel vijfmaal
uitgevonden (n.l. ook in Harappa). Er worden "vier soorten" schrift onderscheiden:
I. Sinitic Script zoals Chinees, II. Sogdian Script zoals het verticale
Mongoolse schrift, III. Brahmi Script zoals b.v. Tamil en IV. Phoenician
Script (verspreid door de Feniciërs). Zie verder de onderverdeling binnen
het Brahmi Schrift en binnen het
Fenicische Schrift .
Tekeningen en het Alfabet.
Bewoners van het huidige Amerika (Azteken, Mixteken en Maya's), uit Azië (het huidige
Irak, India en China), uit Afrika (Egypte, Ethiopië, etc.) maar ook Europeanen hebben lang
geleden tekeningen gemaakt van dieren zoals schapen, ossen en zelfs mammoets. Die tekeningen
zouden uiteindelijk tekens en symbolen worden, waarmee anderen vele eeuwen later de eerste
geschreven taal konden construeren.
 Ruim 8000 jaar geleden bestond er nog geen geschreven taal:
er bestonden geen geschreven letters, woorden of zinnen, maar wel iets vergelijkbaars. Er
bestonden al notaties voor cijfers; het bekendste voorbeeld is het "Ishango Bot", gevonden in
Afrika (nabij het Edwardmeer - een van de bronnen van de rivier "De Nijl"). Er staan streepjes
op het stuk bot, die bewust op een bepaalde manier en in een bepaalde volgorde in het bot zijn
gekrast. De ouderdom van het bot wordt geschat op zeker 8000 jaar, maar sommigen gaan uit van
een ouderdom van 20000 jaar.
In feite schreef men het getal 1 op door een kras te maken. Het getal 2 werd
weergegeven door twee krassen, etc. Veel eerder dan de geschreven taal bestonden er dus al
geschreven symbolen voor cijfers. Kijk verder op de Belgische site
Ishango Bot
Het alfabet is zeer waarschijnlijk slechts eenmaal uitgevonden heeft zich
vervolgens verspreid over de wereld. Het eerste alfabet ontstond
waarschijnlijk ongeveer 2000 jaar voor Christus in Egypte. Zie hiervoor dit artikel
in het Nederlands over het eerste alfabet of het
origineel in het Engels.
Andere voorbeelden zijn:
het Griekse Alfabet en het oude
Romeinse Alfabet (N.B. daar vindt u ook originele
Romeinse en Oud-Griekse teksten - digitale versies).
Meer informatie kunt u hieronder vinden: zowel over het schrift als over het alfabet.
Verder kunt u terecht bij: Oorsprong Alfabet - Tijdlijn
en bij: Oorsprong van het Alfabet .
Oudste schrift?
Ligt de oorsprong in Soemer, Egypte, Harappa of elders?
Dat blijkt nog (steeds) geen uitgemaakte zaak te zijn. De meningen over de eerste geschreven
taal, de voorlopers daarvan, de varianten daarop en over het eerste echte alfabet lopen nog
altijd uiteen. Er lijkt wel wat meer duidelijkheid te komen, zoals hieronder blijkt. De site
Tour Egypt Net meldt, dat
er Egyptische Hiërogliefen gevonden zijn, die gemaakt zijn rond 3100 jaar voor Christus. Zie
verder de rubriek hieronder over "Oud Egyptisch schrift" en Hiërogliefen.
Ongeveer 100 jaar eerder werden gegevens verzameld, die ook verwijzen naar Egypte. Kijk hiervoor
naar het recente artikel op de site van de BBC:
Nieuwe Ontdekkingen van:
3200 voor Christus. Indien de BBC site (tijdelijk) ontoegankelijk is of als het artikel
inmiddels
verwijderd is, kijk dan onder: Opgravingen: 3200 voor Christus .
Dit alles zou betekenen, dat het niet de Soemeriërs waren met de oudste vorm van
geschreven taal, hetgeen tot voor kort werd aangenomen. Kijk voor de Soemeriërs hieronder
bij: "Spijkerschrift" maar ook onder: "Soemerische kleitabletten".
Maar ..... nog eerder - namelijk 300
jaar daarvoor - zijn er mensen uit Harappa geweest, die eveneens over
een vorm van geschreven taal beschikten. Kijk op de
site: Harappa van: 3500 voor Christus . Dit zou dus
betekenen, dat de eer niet toe komt aan de oude Egyptenaren noch aan de Soemeriërs.
Uit diverse andere bronnen zou blijken dat onder meer het Hebreeuwse schrift, het Tamil
schrift en het Brahmi schrift nog veel ouder zijn. Ook op deze "beweringen" worden hieronder
nader ingegaan.
Het verhaal gaat verder: ook de Chinezen claimen bewijzen te hebben, waaruit blijkt, dat het
alleroudste schrift,
Oldest writing Chinese? -
de oudste geschreven taal - afkomstig is uit China. Daarnaast zijn er
discussies gaande over het alleroudste Europese schrift - en dat zou ook veel ouder zijn dan dat
van de Egyptenaren en Soemeriërs. Mooie voorbeelden hiervan staan op de sites van
Omniglot: Vinča Schrift ,
Nationmaster.com: Old-European-Script
en Baghdad Museum: Oud Europees Schrift .
Mooie plaatjes van het schrift, de Tartaria Klei Tabletten staan op de site:
The Tartaria Tablets .
Soemerische kleitabletten
(3200 voor Christus)
Tot voor kort gingen velen ervan uit, dat de oudste "schrijftaal" of beter gezegd - een voorloper
daarvan - afkomstig was van de Soemeriërs. Wat zij destijds opschreven zou later leiden
tot het bekende "Spijkerschrift". Verwezen wordt naar de streek
Sumer OF Soemer - naar wat nu Irak is
en naar het niet-Arabische volk, dat daar destijds woonde (de Soemeriërs). Al in
ongeveer 3200 jaar voor Christus bestond of ontstond daar een zgn. pictografisch
schrift (tekeningen), dat uiteindelijk zou uitmonden in het "spijkerschrift". De tekeningen
kunnen dus niet gezien worden als "geschreven taal", maar wel als een voorloper daarvan.
Er is uit deze "oudheid" nog redelijk wat bewaard gebleven; kijk b.v. op:
Soemeriërs: hun taal en teksten , maar
ook bijvoorbeeld op het terrein van de geneeskunde . Een
raadsel is wel wie of wat deze bewoners van de streek "Soemer" - de Soemeriërs - zijn. Waar ze
vandaan kwamen is niet bekend. Ook hun taal lijkt op geen enkele andere taal. Zie verder o.a.:
Soemeriërs: hun herkomst .
Vanuit onder meer Hongaarse bronnen wordt dit bestreden: meer dan 50 procent van de woorden komt
overeen met het Hongaars (= Magyar Nyelv). Zie hiervoor het diagram op de volgende Hongaarse site:
www.maghar.hu over het Soemerisch .
|
Al rond 3000 voor Christus gebruikte iemand op een Soemerisch kleitablet het
pictogram van een
rietstengel, maar dan op een "gekke plaats". Het woord dat erbij hoort was "dzji" en dat
betekent ook "terug betalen". Achter het pictogram stonden voorwerpen, die dus nog
terug betaald moesten worden. Het woord voor gerst was "sje", maar het teken voor dat
woord kon ook gebruikt worden aan het begin van alle andere woorden die met "sje"
begonnen. Spijkerschrift was prima geschikt om het Soemerisch weer te geven, omdat
het als basis lettergrepen en vier klinkers omvatte, die werden aangepast door middel
van voor- en achter-voegsels.
|
 |
|
Het nadeel van dit soort (syllabische) schriften was, dat ze
altijd veel dubbelzinnigheden bevatten. Er werden talloze kleitabletten gevonden (vanaf 1850).
De bovenste foto aan de rechterkant toont het schrift van ongeveer 2700 voor Christus. Het lijkt erop dat er een
relatie bestaat met het oude schrift uit de Indus Vallei (zie hierboven). De onderste foto geeft
het Philadelphia Tablet weer en
daarmee het schrift van rond 3000 voor Christus.
|
|
Lineair A en B
+ De schijf van Kreta (2000 voor Christus)
In 1908 werd op het eiland Kreta een schijf gebakken klei ontdekt met een diameter van
slechts 16 cm. Er stond een onbekend schrift op, dat pictografisch was en in het verleden
gebruikt werd voor het bijhouden van administraties. De mensen op Kreta zijn rond 1700
voor Christus een ander schrift gaan gebruiken, dat later Lineair A werd genoemd (nog
steeds niet volledig ontcijferd). Wie de lijst van de 214 Chinese "radicals" (hieronder) door
bladert, ziet diverse overeenkomsten met Lineair A, hetgeen louter toeval zou kunnen zijn.
Voorbeelden zijn:  ,  ,
 en  .
Nog later na de ondergang van de (Minoïsche) beschaving
maakten de Griekse overheersers gebruik van weer een ander schrift (Lineair B).
Voorbeelden zijn:  ,  ,
 en  .
Bekijk desgewenst ook
de sites van Omniglot over: Lineair B
en over: Lineair A.
Het in 1908 ontdekte schrift lijkt op geen enkel ander schrift. De tekens op de schijf
waren niet geschreven of gekrast maar gestempeld. Het is de oudste nu bekend vorm
van boekdrukkunst. Vermoedelijk is de schijf van een beschaving geweest uit het
oostelijke Middellandse Zee gebied rond 2000 voor Christus. Speculaties zijn er volop.
Het gaat echter maar om een tablet zonder relatie met klanken en/of andere schriften.
Wellicht zal daarom de in 1908 gevonden schijf altijd een raadsel blijven.
Proto-Sinaitisch schrift
(2000 voor Christus)
Voorbeelden zijn:  ,
 ,
 en  .
Petrie bezocht de Sinaï in 1905 en vond daar 8 tabletten uitgehouwen in steen in een
rotswand. Gardiner en Albright analyseerden de teksten op de tabletten. De laatste
noemde het schrift Proto-Sinaitisch. Sass volgde hen later en bezocht de Sinaï in 1972 en
nogmaals in 1978. Hij vond daar in een grot nog een perfect voorbeeld van het Proto-
Sinaitisch:
een voorbeeld van het alfabet
plus foto's en tekeningen
John Darnell ontdekte in Wadi el-Hol (ofwel: Wadi Al Hol) in 1990 diverse tekens die leken
op het Proto-Sinaitisch. Plunderaars vernietigden echter veel van zijn vondsten. Op basis van
foto's kon hij alsnog een verslag schrijven. Zijn conclusie was dat de teksten en het alfabet
stamden uit ongeveer 2000 voor Christus. Hoe het er uit zag, dat ziet u op
deze site (Negev) .
Het waren deze tekens en dit alfabet dat de
Feniciërs later zouden overnemen. Duidelijk is dat er tegenhangers bestaan – namelijk
dat wat Petrie rond 1905 ontdekte in de Sinaï.
|
Spijkerschrift
(2000 voor Christus)
Ongeveer 4000 jaar geleden maakten boekhouders kleitabletten in Mesopotamië (vooral in het
zuidelijke deel - in Babylonië dus). Op de
tabletten stonden schapen en ossenkoppen afgebeeld. Het betekende iets als "reeds
belasting betaald" of "tegoed bon" of zoiets. Wanneer de afspraken waren gemaakt, of er
betaald was of nog betaald moest worden, of het schaap dood was of niet – dat stond er
allemaal niet bij. Het kan dus gezien worden als "een geschreven taal in wording".
Enkele voorbeelden vindt u op deze site en
hele mooie onderaan
de volgende site .
Ongeveer 3800 jaar geleden ontstond in Babylonië (Oud Babylonische rijk) een van de
oudste getalsystemen (voor 1, 2, 3, etc.). Een mooi voorbeeld is het Plimpton tablet nr. 322,
waaruit op te maken is, dat men "wat later de Stelling van Pythagoras" zou gaan heten, toen al
beheerste (1800 jaar voor
Christus). Zie verder onder de getalsystemen van de wereld .
|
Het voorbeeld komt uit de Assyrische Periode en geeft het Spijkerschrift van ongeveer
1000 voor Christus weer.
|
Ongeveer 3500 jaar geleden kreeg de (omringende) Babylonische samenleving een complexer
karakter en daarmee ook het pictografische schrift. Pas later ging men het schrift
spijkerschrift noemen. De tekeningen of eigenlijk "logogrammen" werden abstracter en
de tekens gingen ook steeds vaker losse letters voorstellen. Lettergrepen lijken de kern van
woorden aan te
geven. De lettergreep zorgde voor de verfijning van dit Soemerische/Babylonische schrift.
Iemand moet bedacht hebben dat een pictogram zowel een voorwerp als een klank kon
vertegenwoordigen. Zodra men een symbool eenmaal gebruikt heeft voor een klank zoals
de naam van een voorwerp, dan kan men dat symbool daarna steeds opnieuw
gebruiken wanneer de klank zich voordoet. In rebussen zien we hetzelfde principe. Een
pictogram van een "trom" en van een "pet" levert een trompet op.
Oud Egyptisch schrift
- Hiërogliefen (1500 voor Christus)
Voorbeelden zijn:  ,  ,
 en  .
In Egypte werd in 1799 een steen gevonden, die 760 kg woog met daarop: Grieks,
Hiërogliefen en Demotisch (een variant op de voorlaatste). Hiërogliefen zagen er uit
als volgt .
De beroemdste ontcijfering aller tijden volgde na de vondst. Het zou 20 jaren duren. Netals
het spijkerschrift was de oorsprong te herleiden tot tekeningen die rond 3200 voor
Christus gemaakt werden. De Egyptenaren
gebruikten geen klei maar steen om op te schrijven. Zij experimenteerden veel en
gebruikten - waar en als dat nodig was - gewoon meer stenen. Schrijven werd een kunst en
men ging weldra ook
afzonderlijke letters gebruiken. Op de site www.touregypt.net kunt u hierover veel informatie
vinden: Hiërogliefen in Egypte .
Er is nog een site, die met name de Bijbel centraal stelt, waarop erg veel archeologische
vondsten en lokaties in Egypte staan:
Egypische Archeologie .
Ook d Amarna brieven werden in Midden Egypte gevonden. Die waren geheel in het spijkerschrift
geschreven. Opnieuw een bewijs wellicht dat de naast elkaar gelegen beschavingen - de
oud-Egyptsche en die van Mesopotamië - nauw met elkaar in contact stonden.
De Egyptenaren gebruikten 700 tekens (hiërogliefen) in de klassieke tijd (tussen
1500 en 200 voor Christus) en ongeveer 5000 tekens rond 300 na Christus. Het systeem
is erg begrijpelijk juist omdat het niet zuiver alfabetisch is. Je kunt direct zien tot welke
categorie de woorden behoren onder meer door de voorvoegsels.
Nog eerder namelijk zo'n 3800 jaar geleden ontstond in Egypte een van de oudste getalsystemen
(voor 1, 2, 3, etc.). Een mooi voorbeeld is aanwezig op de zgn. "Moscow Papyrus".
Zie verder onder de getalsystemen van de wereld .
Chinese schrift
(1400 voor Christus)
Voorbeelden zijn:  ,
 ,  ,
 ,  ,
 en  .
De Chinezen hadden rond 1400 voor Christus een schrift dat de basis vormt voor het
huidige Chinese schrift . Voorbeelden van Oud Chinees zijn:
Jiaguwen (zijn ontcijferd) en de
bekende Oracle bones . De
organisatie www.china.org.cn kwam met het bericht dat het Chinese schrift het oudste schrift
van de wereld is:
Oldest writing Chinese? .
Een kenmerk van het Chinese schrift is uniek: de determinator en het grondwoord
werden samengevoegd tot een diagram. [ N.B. In het spijkerschrift en bij de hiërogliefen
fungeerden de determinatoren als een aparte eenheid ].
De Chinezen wilden alle tekens in een eigen, beperkte ruimte (blok) geplaatst hebben –
hoe gecompliceerd ze ook waren (het zgn. "block-system"). Je kunt de Chinese karakters in een schema plaatsen
met: 214 semantische tekens, de zgn. "radicals" aan
de zijkant en ongeveer 4000
fonetische tekens aan de bovenkant. Samen levert dat 800 000 vakjes op met
lettergrepen. Echter volstaan kan worden met slechts 900 fonetische tekens hetgeen
4300 karakters oplevert en dat is voldoende voor de meeste geletterde mensen.
De oudste karakters die gebruikt werden voor de weergave van "getallen en cijfers" zijn al
3500 jaar oud (Hangs en Taungs). Bekijk hiervoor de voorbeelden.
Later is men in China andere symbolen gaan gebruiken voor getallen, die deels gebaseerd lijken
te zijn op het Brahmi schrift. Dat leidt en leidde tot speculaties, dat het Chinese schrift
in feite gebaseerd is OF zou kunnen zijn op het (oudste) Brahmi schrift. Waarschijnlijk klopt
dat niet en is het Chinese schrift onafhankelijk van het Brahmi schrift ontstaan. Kijk b.v.
ook onder Brahmi, Hindi en Devanagari schrift (elders op deze pagina).
Fenicisch schrift
(1000 voor Christus)
Voorbeelden zijn:  ,  ,
 en  .
De Fenicische handelaren worden verantwoordelijk geacht voor de verspreiding van het
alfabet, dat zij hadden overgenomen van volken, die een vorm van Proto-Sinaitisch schrift
gebruikten. Het volledige Fenicische
Alfabet staat hier . De Hebreeën,
Grieken en Arabieren ontwikkelen hun eigen alfabet op basis
van het alfabet van deze Feniciërs. Dat is de mening van John Man en van vele andere
experts. Hun conclusie wordt vandaag de dag door vrijwel iedereen onderschreven.
Een mooi overzicht van de relaties tussen de alfabetten, die zijn afgeleid van het Phenicische
alfabet staat op de site Scripts: John Clews .
Brahmi schrift
uit: India (800-1000 voor Christus)
Devanagari voorbeelden in Hindi zijn:  ,  ,
 en  .
In India gebruikt men tegenwoordig het Devanagari schrift voor Hindi. Dat schrift kan
gezien worden als een opvolger van het oudere Brahmi Schrift .
De wiskundige Baudhayana schreef al in 800 voor Christus in het Sanskriet en gebruikte dus
het Brahmi schrift. Denkelijk zijn er teksten die ruim 200 jaar ouder zijn. Dat zijn
b.v. de Sama Veda, Yajir Veda en de Rig Veda. Zie hiervoor:
Rig Veda in Hindi ,
Rig Veda in Hindi, Vol 1 en Wiki Source:
 met: Sanskrit Texts.
Pas in 500 voor Christus was het Panini, die de grammatica
van de taal uitgebreid behandelde en er op die manier voor zorgde, dat de taal geschikt werd
voor gebruik door wetenschappers en filosofen.
Hoe Devanagari er uit ziet, kunt u vinden op de Hindi Page ,
waar ook diverse verwijzingen staan over Hindi sites, het alfabet, etc. etc..
Ongeveer 1000 jaar later - ongeveer in 500 na Christus - ontwikkelde men in India een Brahmi
getalsysteem, dat later de hele wereld over zou gaan. In 700 na Christus werd de NUL
toegevoegd - een mijlpaal in de geschiedenis van het rekenen en de wiskunde. In feite ontstond
hier dus de moeder van alle getalsystemen . Zie voor meer informatie de site:
getalsystemen van de wereld .
Het schrift zou ook nog veel ouder kunnen zijn. Dat beweren sommigen, hoewel de relatie
tussen het gevonden oude schrift (Harappa) en het Brahmi schrift onduidelijk is. Kijk b.v.
op de site van de BBC:
Oldest Writing ? en op:
The mystery of Harappa .
Indien de BBC site (tijdelijk) ontoegankelijk is of als het artikel inmiddels verwijderd is,
kijk dan onder: Opgravingen: Harappa . Er zijn diverse "groeperingen",
die claimen dat het Brahmi schrift in feite de "Moeder is
van alle andere schriften". Onder meer de opgravingen in Harappa zouden hiervoor het bewijs
leveren. Omdat Harappa wellicht (denkelijk) beschouwd kan worden als een Dravidische taal
wordt deze claim ook gehoord vanuit Tamil-kring (eveneens een Dravidische taal). Wie er gelijk
heeft, is echter nog niet geheel duidelijk. Duidelijk is wel dat de Harrapa oftewel de Indus
beschaving vanaf 1500 voor Christus verdrongen werd door de intocht van Arische Hindoes. De
Harappa beschaving had dus weinig te maken met de latere Hindoe beschaving. De enige overeenkomst
is het grondgebied.
(Oud) Griekse schrift
(800 voor Christus)
Voorbeelden zijn:  ,  ,
 en  .
Het Griekse schrift bestaat al sinds ongeveer 800 voor Christus. Het is dit schrift, waarvan
tijden lang werd aangenomen, dat het het oudste was van de wereld. Vooral Europeanen waaronder
de onderzoeker Havelock waren erg volhardend hierin. Alles wat niet uit Europa kwam, stelde
niets voor; alles zou te herleiden zijn tot de Grieken en het Griekse schrift. Diverse
voorbeelden staan op de Greek Page , de Griekse talen site met onder
meer het Griekse alfabet en een echte digitale Oud-Griekse tekst
over Troje.
Erg veel is bewaard gebleven. Vandaar dat we een goed beeld hebben van b.v. de
Griekse (natuur)filosofen , de Oud-Griekse visie op
het zonnestelsel en op de geneeskunde .
(Oud) Hebreeuwse schrift
(800 voor Christus)
Voorbeelden zijn:  ,  ,
 en  .
Er zijn sterke aanwijzingen dat de voorloper van het huidige Iwriet al rond 800 jaar voor
Christus gebruikt werd. Het schrift is afgeleid van het alfabet van de Feniciërs, maar
anderen beweren dat het vrijwel direct was afgeleid van het Aramese schrift.
Hoe het Hebreeuwse schrift er uit ziet, kunt u zien op
de Hebrew Page . Daar ziet u ook wat er - net als bij het Oud
Grieks - allemaal bewaard is gebleven.
Er zijn ook aanwijzingen dat het "Hebreeuwse Schrift" nog ouder zou zijn - in ieder geval
ouder dan het "Oud Grieks" - maar wellicht nog veel ouder. Kijk b.v.
op de site van: ancient-hebrew.org .
Ook rond het Hindi en Tamil doet zich dit voor: bepaalde groeperingen zijn er op gericht om "hard
te maken", dat hun eigen schrift het oudste van de wereld is. Of ze nu wel of niet gelijk
hebben, daar kan nog geen definitief antwoord op gegeven worden. John Man alsmede de meeste
andere deskundigen gaan ervan uit, dat bedoelde groeperingen het niet bij het
rechte eind hebben.
Oud Perzisch schrift
(500 voor Christus)
Voorbeelden zijn:  ,  ,
 en  .
 |
Er zijn (vage) aanwijzingen dat de oude bewoners van het huidige Iran al al rond 500
jaar voor Christus een schrift gebruikten. Kijk b.v. onder:
Oud Perzisch schrift . De veldheer Darius I de
Grote, een van de belangrijkste leiders van het Eerste Grote Perzische rijk (van 539 tot 332
voor Christus), zorgde voor een verslag van zijn eigen, geslaagde veldtocht. Hij gebruikte
daarvoor de getallen van de Soemeriërs en maakte daar
combinaties van om zo een eigen Perzisch alfabet te krijgen. Het Eerste Perzische rijk omvatte
ook Mesopotamië en Darius I gebruikte het enige schrift dat hem bekend was - het
spijkerschrift. Hij gebruikte de "karakters" en maakte daar zijn eigen Perzische tekst van.
Dankzij de beschrijving van Darius I de Grote (in de Perzische taal) ) op de berg Behistan
kon men later het spijkerschrift ontcijferen (omdat de experts de Perzische taal kenden).
|
 |
Pas veel later ontwikkelde zich het Farsie (Modern Perzisch), waarbij gebruik
gemaakt wordt van Arabische karakters. Kijk hiervoor op de
Arab Page met informatie over het Arabische, Urdu en Parsee
schrift en alfabet.
Schrift van de Maya's
(300 voor Christus)
Voorbeelden zijn:  ,  ,
 en  .
De Maya's hanteerden evenals de Azteken en Mixteken een hiërogliefen-schrift rond 300
voor Christus (sinds kort ontcijferd). Dit en meer staat op:
The script of the Maya's en op
de mooie site Language-script of the Maya's .
Heel bijzonder is het feit dat de Maya's ook een eigen getalsysteem ontwikkelden. Om hun
getallen te kunnen vergelijken met b.v. die van Oud Egypte en Oud China kunt u de site
getalsystemen van de wereld raadplegen.
Romeins schrift (Latijn)
(250 voor Christus)
Voorbeelden zijn: A, B, C, D, E, en F.
Het Romeinse schrift - de geschreven taal van de Romeinen - bestaat sinds ongeveer 250 voor
Christus. Een bekend voorbeeld hiervan is het werk van Plautus. De teksten van deze Plautus,
maar ook Cato, Ennius, Terentius en alle anderen, vindt u onder:
Latin Literature .
Het waren de Etrusken die in
grote delen van het huidige Italië de dienst uitmaakten en die hun eigen alfabet hadden.
Het in de westerse wereld vrijwel overal gebruikte alfabet is dus afgeleid van het Etruskische
alfabet, die het op hun beurt hadden afgeleid van het Griekse schrift. Ongeveer 2000 jaar
geleden werd
het volgende Romeinse Alfabet gebruikt.
Meer informatie en details worden weergegeven op de site
Orbilat.com: Lingua Latina .
Mooie voorbeelden (zie de foto's) werden gevonden op de
Vindolanda tabletten .
Tamil schrift
uit: Lanka, Tamil-Nadu (100 voor Christus)
Voorbeelden zijn:  ,  ,
 en  .
Denkelijk is het Tamil schrift al meer dan 2000 jaar oud. Recentelijk zijn er opgravingen
verricht in Tamil-Nadu (India) waaruit zou (kunnen) blijken, dat het schrift ruim 600 jaar
ouder is. De media die hieraan aandacht schonken, hebben inmiddels de bedoelde publicatie
van internet gehaald. Veel informatie over de "ouderdom" van het Tamil schrift staat op de
site van de Tamil Heritage Foundation .
Als bij het Devanagari script kan ook hier verwezen worden naar de site van de BBC:
Oldest Writing ? en op:
The mystery of Harappa .
De link die sommigen leggen is onder meer gebaseerd op het feit, dat zowel Harappa als het
Tamil behoren tot de Dravidische talen familie. Vooral uit eigen kring duiken voortdurend
verhalen op, die zouden moeten bewijzen dat Tamil het oudste schrift van de wereld is. De
relaties met de opgravingen in Harappa behoren wellicht ook tot die categorie.
Hoe de Tamil taal en het bijzondere alfabet er uit zien, kunt u zien op
de Tamil Page . Ondanks de enigszins afwijkende vorm van de letters
(met veel krullen; en dus erg decoratief) behoort het schrift toch tot de "schrift-familie"
van het Brahmi schrift.
Ethiopisch schrift
- Amharisch (350 na Christus)
In de vierde eeuw werden teksten opgeschreven in het Ethiopisch (Amharisch) in een
alfabet, dat te herleiden was tot het alfabet van de Feniciërs.
Hoe het er uit ziet kunt u lezen op de Ethiopia Page . Daar treft
u ook een afzonderlijke pagina aan over het volledige alfabet, dat behoort tot de meeste
uitgebreide van alle alfabetten (= zeer veel karakters). Ook kunt u daar een van de eerste
digitale Ethiopische teksten vinden. Denkelijk de allereerste op internet.
Arabisch schrift
(350 na Christus)
Voorbeelden zijn:  ,  ,
 en  .
In de vierde eeuw ontstonden Arabische teksten en een Arabisch alfabet, die duidelijk
afstamden van het alfabet van de Feniciërs. Veel onderzoekers wijzen er echter op dat
een geschreven taal, die men als Oud Arabisch zou kunnen onschrijven, veel later ontstond
(300 jaar later). Hoe het schrift er
uit ziet kunt u op de Arab Page vinden. Ook de extra karakters staan er op,
die gebruikt worden in het huidige Urdu en Farsie (Perzisch). Tevens kunt u daar een extra
pagina vinden over de talloze combinaties van karakters, die in combinaties van vorm veranderen,
hetgeen Arabisch lezen en schrijven voor leken erg bemoeilijkt. U vindt er ook informatie over
zoekmachines in de Arabische taal en over het vertalen van Arabische teksten.
Nota Bene: Er bestaat een uitgebreide data base (alle teksten in het Arabisch maar ook het
Engels, Frans, etc.) die zeer de moeite waard is w.b. archeologie en opgravingen van
b.v.
"taal-schriften": ASSR Informatie Database (Klik op: "Studies & Analyses").
Georgisch schrift
(450 na Christus)
Voorbeelden zijn:  ,  ,
 en  .
Het Georgische schrift van het land "Sakartvelo" bestaat sinds de vijfde eeuw. Op
www.parliament.ge
vindt u enkele fraaie voorbeelden van het Oud Georgische schrift. Een daarvan treft u hiernaast
aan - uit de Bolnisi Sioni Tempel. Het schrift is in
dezelfde periode ontwikkeld als het Armeense schrift. Meer informatie en details worden
weergegeven op de site Sakartvelo Page .
Armeens schrift
(450 na Christus)
Voorbeelden zijn:  ,  ,
 en  .
Het Armeense schrift bestaat sinds
de vijfde eeuw en werd
ontwikkeld door Mesrob of Mesrop Mashdots (of Mashtots). Armenië wordt vaak omschreven als
het
eerste Christelijke land ter wereld en
vandaar ook dat na de ontwikkeling van het alfabet
direct gestart werd met een Bijbel Vertaling. Kijk verder op:
Armenian Church Library .
Het schrift werd ontwikkeld (vrijwel)
gelijktijdig met dat van buurland Georgië. Op de site Armenian Page
vindt u extra informatie over het Armeense schrift en alfabet. Opvallend is dat het oudste
manuscript geschreven in "Oud Engels", dat 100-en jaren later geschreven werd, Armeense
karakters bevat. Kijk b.v. op de site (Oud) Engels over Beowulf .
Japans schrift
Hiragana en Katakana (450 na Christus)
Voorbeelden zijn:  ,  ,
 en  .
In de vijfde eeuw ontstond de voorloper van het huidige Japanse schrift gebaseerd op het
Chinese karakter-systeem. Men kan in het Japanse schrift drie soorten karakters tegen komen:
de van oorsprong Chinese karakters (Kanji), het Hiragana voor Japanse woorden en het Katakana
voor niet-Japanse woorden (voor de leenwoorden dus).
Hoe de Hiragana en Katakana karakters er uit zien en hoe u ze kunt maken, dat kunt u lezen op
de Japan Page . U treft er ook verwijzingen aan en onder meer
Japanse Zoekmachines en Vertaalmachines.
Tibetaans schrift
(650 na Christus)
Voorbeeld staat rechts:
In de zevende eeuw ontstond het Tibetaanse schrift gebaseerd op het Devanagari, het
basis-schrift voor de taal "Hindi" uit India. Daarmee behoort het schrift tot het Brahmi
schrift. Er is echter ook een samenhang met het Mongoolse schrift, dat omschreven wordt als
"Sogdian script".
Hoe het Tibetaanse schrift en het alfabet er uit zien, kunt u rechts zien, maar ook op
de Tibet Page - inclusief een digitale Tibetaanse tekst
(sinds kort is dat mogelijk).
Kambodiaans schrift
- Khmer schrift (650 na Christus)
Voorbeelden zijn:  ,  ,
 en  .
Het Khmer schrift uit het huidige Kambodja bestaat sinds de zevende eeuw. Ook dit schrift is
afgeleid van het Brahmi schrift. Meer informatie over het schrift en het Khmer alfabet vindt
u op de Khmer Page .
Birmaans - Birmees schrift
(750 na Christus)
Voorbeelden zijn:  ,  ,
 en  .
Het Birmese schrift uit het huidige Myanmar bestaat sinds de achtste eeuw.
Hoe het er uit ziet kunt u vinden op de Myanmar Page .
Duits [ alt(hoch)deutsch ] schrift
(750 na Christus)
Voorbeeld: 
Een geschreven Oud Duitse taal bestaat in ieder geval al 1250 jaar. Het schrift is direct
afgeleid van het Romeinse Alfabet . Meer informatie
plus het (huidige) alfabet staan op de website Duits . Daar vindt
u ook informatie over wellicht het oudste (bewaard gebleven) Duitstalige manuscript
"Merseburger Zaubersprüche" en hoe u dat zelf kunt schrijven/maken.
Oud Franse schrift
(850 na Christus)
Voorbeeld: 
Een geschreven Oud Franse taal bestaat in ieder geval al 1150 jaar. Het schrift is direct
afgeleid van het Romeinse Alfabet . Meer informatie
plus het (huidige) alfabet staan op de website Frans . Daar vindt u ook
informatie over wellicht het oudste manuscript "Serments de Strasbourg" en hoe u dat zelf kunt
schrijven/maken.
Cyrillisch schrift
w.o. Russisch (950 na Christus).
Het Cyrillische schrift (w.o. Russisch) bestaat sinds de tiende eeuw.
De oudste teksten zijn in het Oud Bulgaars geschreven (zgn. kerk-slavisch). Zie het
voorbeeld hiernaast. Het schrift en het alfabet staan op de
Russian Page . Daar vindt u ook informatie en verwijzingen
naar andere sites zoals Russische Kranten, Russische Zoekmachines, Vertaalmachines, etc.
Nederlands - Vlaams schrift
(1000 na Christus)
Voorbeeld: 
Een schrift - een geschreven taal dus - die men zou kunnen omschrijven als "Nederlands" is
ongeveer 1000 jaar oud. Het schrift is direct
afgeleid van het Romeinse Alfabet . Meer informatie
plus het (huidige) alfabet staan op de website
Nederlands . Daar vindt u ook informatie over het oudste
gevonden schrift, over de geschiedenis van het Nederlands plus talloze uittrekstels van
literaire werken en gedichten vanaf de twaalfde eeuw.
Om zelf Oud Nederlandse teksten te kunnen maken heeft u bepaalde "fonts" nodig. Kijk voor de
voorbeelden op de sites over: (Oud) Duits en
(Oud) Frans.
Engels schrift
(1050 na Christus)
Voorbeeld: 
Een schrift - een geschreven taal dus - die men zou kunnen omschrijven als "Engels" is nog
geen 950 jaar oud. Het huidige alfabet maar ook een voorloper daarvan, staan op de website
Engels . Daar vindt u ook informatie over "Beowulf", dat in feite
niet beschouwd kan worden als een "Oud Engels Schrift", omdat het dat niet is. Het
schrift bestaat ondermeer uit karakters die behoren tot het Armeens, Oud Duits (altdeutsch) en
Keltisch. Het schrift is dus voor een deel te herleiden tot het
Romeinse Alfabet van ongeveer 2000 jaar geleden.
Nota Bene:
Op de hierboven vermelde site is ook een digitale tekst opgenomen, die gemaakt is
met een gewoon toetsenbord van een
computer (the first six lines of Beowulf) plus informatie hoe u dat soort "Oud Engelse"
teksten zelf kunt maken.
Kijk voor details over "Old English" naar:
Medieval Writing of
bekijk de site: Paleo Anglo-Norman .
Bengaals schrift
(1050 na Christus)
Voorbeelden zijn:  ,  ,
 en  .
Het Bengali schrift bestaat sinds de elfde eeuw en is afgeleid van
het Brahmi Schrift . De details staan op de
Bengali Page .
Mongools schrift
(1200 na Christus)
Voorbeelden zijn:  ,  ,
 en  .
De Koreaanse leider Sejong liet zich bij de ontwikkeling van het Han Gul (Koreaanse schrift;
zie hieronder bij: Koreaans Schrift) inspireren door de Mongolen, door hun
taalschrift en met
name door hun grote leider Djenghis Khan. Deze nam het taalschrift van de Oejgoeren over - een
alfabetisch schrift. Het nu nog steeds bekende Mongol-schrift werd ontwikkeld rond 1200.
Hoe dit "Sogdian script" er uit ziet, kunt u zien aan het voorbeeld (rechts) maar ook op het
volgende plaatje
of uitgebreid op de Mongolia Page ,
inclusief het alfabet en een digitale tekst in het Mongools.
Het is het enige schrift ter wereld dat geschreven wordt van boven
naar beneden. Vooral in delen van het huidige China wordt het nog gebruikt (niet meer in
Mongolië zelf).
Thais schrift
(1300 na Christus)
Voorbeelden zijn:  ,  ,
 en  .
Het Thai-schrift bestaat sinds ongeveer 1300. Op de Thai Page staat
het schrift, het alfabet en hoe u het zelf kunt (re)produceren.
Laotiaans schrift
1350 na Christus)
Voorbeelden zijn:  ,  ,
 en  .
Het Loa schrift bestaat sinds de viertiende eeuw. Het schrift plus het alfabet worden weergegeven
op de Lao Page vinden.
Koreaans schrift
: Han Gul (1450 na Christus)
Voorbeelden zijn:  ,  ,
 en  .
Halverwege de vijftiende eeuw maakte Koreanen hun eigen alfabet: nieuw, modern, kort,
bondig, eenvoudig en slim. In de periode daarvoor gebruikte men de Chinese karakters hoewel
de Koreaanse taal geheel anders was. Het was Sejong die de Koreanen literatuur wilde geven omdat het
volk al die 1000-en Chinese karakters niet kende. Sejong zorgde daarom voor een eigen
simpel alfabet, dat bestond uit 28 karakters. Het Koreaanse schrift en het alfabet staan
op de Korea Page . U vindt daar ook Koreaanse Zoekmachines,
Kranten en Vertaalmachines.
Het zgn. Han Gul (groot schrift) heeft zeer
oorspronkelijke kenmerken:
- letters zijn gebaseerd op Koreaanse fonemen
- verschil tussen klinkers en medeklinkers
- vormen hebben betekenis (bij ons is dat verloren gegaan)
- letters zijn gebaseerd op de positie van de tong bij het uitspreken van klanken
- letters kunnen gecombineerd worden tot 1096 Koreaanse lettergrepen
- ze worden dus in "blokken" opgeschreven zoals in het Chinees
- ze kunnen ook afzonderlijk genoteerd worden – horizontaal en verticaal
- ze zijn symbolisch en verwijzen naar b.v. man – vrouw, yin – yang, hemel – aarde
Daarnaast zijn ze gekoppeld aan de symboliek van Confucius, gerelateerd aan de
bekende "elementen" als water, vuur, etc. en kent zijn "gelijke niet onder de alfabetten"
aldus een van de bekendste Han Gul experts uit het westen.
Pas in 1896 verscheen de eerste gedrukte krant in het Han Gul. Eerder was de tijd er
kennelijk nog niet rijp voor. Het was de communistische leider Kim II die het officieel
invoerde in 1945. Pas vanaf die tijd is dat het officiële taalschrift in Noord Korea.
Thaana-schrift
(1600 na Christus)
Voorbeelden zijn:  ,  ,
 en  .
Het taalschrift op de Malediven is bijzonder. Het schrift voor de Dhivehi taal is relatief
laat (= recent) tot stand gekomen: in de 16e eeuw). Men kan duidelijk de Brahmi maar vooral
de Arabische invloeden zien. Evenals het Arabisch loopt het schrift van rechts naar links.
Voor meer informatie over het schrift, het alfabet en hoe u dat zelf kunt maken, kunt u
terecht op de Dhivehi Page .
Schrijfmaterialen in de laatste 4000 jaar
Gedurende de laatste 4000 jaar werden diverse materialen gebruikt om op te schrijven:
klei, perkament, was, steen, hout, papyrus, papier, etc.). In de achtste eeuw na Christus
ontdekte men in China de boekdrukkunst. In het midden van de elfde eeuw ging men er
toe over om dat met "losse letters" of karakters te doen. Pas in de vijftiende eeuw werd
het ook in Europa ontdekt.
In 1500 publiceerde men in China 800 000 boeken per jaar en dat deed men toen al
eeuwen lang. In Europa bedroeg de productie in 1500 ongeveer 200 000 boeken per
jaar. In 2000 produceerde de wereld per jaar 10 miljard boeken en voor schriftelijke
communicatie wordt 130 miljoen ton per jaar verbruikt en dat is 25 kilo per persoon. Met andere
woorden: in 500 jaar tijd kwamen er 13 x zoveel mensen, 1000 x zoveel geletterden en de
stapel leesvoer werd zelfs 20 000 zo groot.
In Afrika, in veel Arabische landen en in grote delen van Azië ligt dat echter wel
even anders. Voorbeeld: "In 1996 werden in de 22 Arabische landen gezamenlijk slechts een
kleine 2000 literaire boeken gepubliceerd. Als er van een boek meer dan 5000 exemplaren
verkocht zijn, op een totale Arabische bevolking van 270 miljoen Arabieren, dan is het een
bestseller." Citaat uit: Arabieren vinden lezen asociaal .
Gevolgen van de ontdekking van "geschreven taal"
De ontdekking van geschreven taal had en heeft dus zeer grote gevolgen gehad: over de hele
wereld zijn (steeds meer) mensen van alles en nog wat gaan opschrijven - waaronder hun eigen
geschiedenis - en, zijn (steeds meer) mensen gaan lezen (wat anderen schreven), zijn (steeds
meer) mensen vaker schriftelijk gaan communiceren en wordt er vaker (en steeds meer) informatie
schriftelijk bewaard over van alles wat mensen meemaken, doen, denken, vinden en uitvinden.
Vooral in de westerse wereld heeft dat alles geleid tot een zgn.
"schrijf- en lees-cultuur". Dat dat Anno 2004 echter niet overal het geval is (en waarom
niet), wordt uit de doeken gedaan in diverse artikelen. Zie als voorbeeld het boeiende artikel
over de Arabische Cultuur en Literatuur [ Arabieren
vinden lezen asociaal ].
|
Below you will find the same text in English. Go to: 
About 4000 years ago accountants made clay tablets in Mesopotamia. On the tablets there
were drawings of sheep and oxen. The meaning was something like: paid for, taxes, already
paid, still not paid. If agreements had been made, if it was paid or still not paid (debts),
if the sheep were dead of alive - those things were not
written down. The script can be seen as a preamble of written language.
Look at:
, 
, 
,
, 
,
and 
.