Terug naar Psychologie

Iedereen z'n intelligentie.
"Spirituele intelligentie heeft te maken met de richting die je kiest in het leven". Door Ferry Piekart.
BRON: AD (Algemeen Dagblad), Rubriek "Diagnose", 13 oktober 2005

Ergens is het ultieme democratie: iedereen gelijk, iedereen stemrecht, iedereen intelligent. Dat laatste is natuurlijk niet zo: niet iedereen heeft dezelfde verstandelijke vermogens. Maar feit is wel dat een hoog IQ geen succesvolle carriŤre garandeert, omdat daar ook sociale vaardigheden voor nodig zijn. Die vallen onder de emotionele intelligentie : het EQ.
Een hoog EQ wil echter ook weer niet zeggen dat je een gelukkig leven leidt. Dat laatste zou meer het terrein van spirituele intelligentie zijn. Die de laatste tijd steeds vaker de trendy aanduiding SQ - spiritueel quotiŽnt krijgt, ook al is er niet echt een meetbaar quotiŽnt vastgesteld en is er geen universele SQ-test.
Maar wat is spirituele intelligentie dan? Afgelopen week verscheen het boek Spirituele Intelligentie van Marjolein Rikmenspoel. Zij werkt al jaren als coach voor persoonlijke ontwikkeling. "Spirituele intelligentie heeft te maken met de richting die je kiest in het leven", zegt Rikmenspoel.
"Wat drijft je? Wat is je diepere motief? Wat geeft je leven zin?" Heel simpel kun je het zo zeggen: als je ooit op je sterfbed ligt, en je kijkt terug op je leven, ben je dan tevreden met het leven dat je hebt gehad? Weet je wat de essentie van je leven is en heb je die waar kunnen maken? Meestal gaat het dan om twee dingen: heb je je talenten ontwikkeld en heb je liefde gekregen en gegeven?
In haar boek geeft Rikmenspoel een eenvoudig voorbeeld van een hoog en een laag SQ. Een verstrooide professor kent zichzelf en slaat het aanbod af om leidinggevende taken op zich te nemen. In plaats daarvan kiest hij voor inhoudelijke verdieping en werkt zijn specialisme verder uit. Als hij dat doet, beschikt hij over een hoog SQ. Hij kent zichzelf en ziet wat zijn plaats is binnen het grote geheel. Maar als hij het aanbod wel accepteert, omdat de salarisverhoging erg interessant is en hij begint op zijn eigen chaotische manier met een rigoureuze uitbreiding van de faculteit die op een fiasco uitloopt, dan was dat tekenend voor een laag SQ.
Het boek Spirituele Intelligentie staat vol adviezen om je SQ te verbeteren. Want volgens Rikmenspoel is het SQ - in tegenstelling tot het IQ - iets waaraan je kunt werken. En op die manier zou iemand z'n relatie kunnen verbeteren of zich gelukkiger kunnen voelen in zijn werk.
Voer voor psychologen dus, dat SQ. Hans Blom, directeur van het Nederlands Instituut voor Persoonlijkheidsonderzoek (NIVP) hoort de term spirituele intelligentie echter voor het eerst. "Het doet mij denken aan het EO," zegt Blom. Niemand uit het vak kan definiŽren wat dat nou precies is, maar iedereen voelt het wel zo'n beetje aan. Als mensen mij vragen: toetst u ook EQ in uw persoonlijkheidsonderzoek, dan kan ik altijd zeggen: ja. Want ik weet wat ze bedoelen. Maar ik noem het nooit zo. En voor SQ zal dat hetzelfde zijn. Als spirituele intelligentie gaat over wat mensen drijft en waarom ze dingen doen die hen wel of niet gelukkig maken, dan zeg ik: dat onderzoek ik. Dat doen wij altijd al. Maar ik hoor nu pas dat ik dat spirituele intelligentie moet noemen".
Blom vindt spirituele intelligentie een vaag begrip. En ook Rikmenspoel weet dat het SQ niet altijd even concreet is. "Ik heb wel een SQ-test in het boek opgenomen, om het toch een beetje meetbaar te maken. Maar dat is omdat het leuk is. Je kunt het niet exact berekenen. Het is ook heel persoonlijk. Mensen die heel gelovig zijn, zijn daar wel eens verbaasd over. Die verwachten dat zij heel hoog scoren, omdat het over zingeving gaat. Maar iemand die helemaal niet religieus of gelovig is en elke dag neemt zoals hij komt, kan een heel hoog SQ hebben. Het gaat erom dat je ontwikkelt wat in je zit. Wat dat ook is".

Diverse soorten intelligentie

IQ, EQ en SQ. Drie soorten intelligenties dus? Het is maar met welke wetenschapper je praat. Harvard-psycholoog Howard Gardner maakte ooit een beroemde indeling van liefst zeven soorten intelligenties: logisch-wiskundige, linguÔstische, muzikale, lichamelijke, visueel-ruimtelijke, interpersoonlijke en intrapersoonlijke. Later heeft hij daar nog naturalistische en existentiŽle aan toegevoegd. Aan de hand van die indeling kan een voetballer bijvoorbeeld zeggen: "Ik heb misschien een lage taal-intelligentie, maar hee, ik heb wel een enorme fysieke intelligentie". Iedereen zijn eigen mix van sterke en minder sterke intelligentie-punten dus. Hoort spirituele intelligentie ook in die mix? Gardner heeft het tot nu toe altijd verworpen. Volgens hem is het bijvoorbeeld niet mogelijk om hersengebieden aan te wijzen die met spirituele intelligentie te maken hebben.