Verzoek: Mail uw opmerkingen of suggesties. Indien u de KOBTAS indeling heeft kunnen toepassen binnen uw vakgebied, laat het ons dan weten. Uw bijdrage wordt vervolgens opgenomen op deze site (onderaan).

KOBTAS Leerniveaus: met 5 niveaus ofwel moeilijkheidsgraden

De K(O)BTAS leer niveaus zijn afgeleid van de taxonomie van Bloom (zie hieronder). De KOBTAS indeling is een instrument, dat de leraar en de leerling gericht kunnen gebruiken in het onderwijs. De korte variant staat hieronder en bestaat uit enkele simpele vragen bedoeld voor leerlingen. Uit de positieve antwoorden (antwoord = JA) blijkt op welk leer niveau zij zitten. Het instrument is toegepast op een wiskunde proefwerk (algemene vragen zijn omgezet in specifieke vragen; zie hieronder). De uitgebreide, abstracte variant staat onderaan deze pagina en is bedoeld voor docenten. Daarin wordt onder meer uiteengezet wat de kern is van de (niveau)verschillen tussen de leerniveaus. Ook vindt u daar diverse verwijzingen naar een aantal informatiebronnen in het Engels, Frans en Duits.

K(O)BTAS in het kort: vragen voor leerlingen
1. Kennen: Weet ik waar het over gaat? Ken ik de woorden en onderwerpen? Herken ik ze ook in opdrachten en opgaven?
1. Onbegrip: Kan ik regels of formules altijd toepassen? Krijg ik nooit "gekke" uitkomsten? Klopt mijn formule altijd? N.B. Het zonder begrijpen toepassen van regels en formules verwijst naar onbegrip zoals in: De formule die ik geleerd heb, kan ik gebruiken, maar: soms klopt de formule niet of: soms komt er iets "geks" uit.
2. Begrijpen: Snap ik de opdracht en wat ik moet doen? Begrijp ik echt wat de woorden en onderwerpen inhouden en wat ze betekenen? Kan ik het aan iemand uitleggen?
3. Toepassen: Kan ik direct - soms zonder na te denken - de juiste manier vinden om een opdracht of opgave te maken. Kan ik dat ook als het een nieuwe opdracht is? Doe ik dat op slimste en snelste manier?
4. Analyseren: Kan ik bij nieuwe opdrachten toch iets ontdekken, dat ik al ken? Kom ik er achter hoe iets in elkaar zit door alle mogelijkheden uit te proberen? Ontdek ik in nieuwe opdrachten een regelmaat? Vind ik altijd wel een handige manier om een vraagstuk op te lossen?
5. Samenstellen: Heb ik na het analyseren van een opgave opeens een nieuw idee of beter inzicht? Ben ik mij daarvan bewust (= trek ik bewust conclusies)? Hoef ik niet alle mogelijkheden uit te proberen om te ontdekken hoe iets in elkaar zit? Kan ik goed samenvatten wat ik ontdekt heb?
N.B. Het KOBTAS instrument is te gebruiken voor alle schoolvakken, waarbij leren centraal staat.

De "taxonomie van Bloom"
is toe te passen in het voortgezet en middelbaar onderwijs. De taxonomie bestaat uit niveau 1. kennen , niveau 2. begrijpen , niveau 3. toepassen, niveau 4. analyseren , niveau 5. samenstellen en niveau 6. evalueren. Niveau 6 is niet van toepassing in bedoelde onderwijstypes en ontbreekt daarom in de KOBTAS. Kijk onderaan voor: een specificatie per niveau, een korte samenvatting van de niveaus, verwijzingen naar de taxonomie in het Frans, Duits en Engels.
Het instrument "KOBTAS Leer Niveaus" is gebaseerd op vermelde taxonomie. Voor docenten en leerlingen is het instrument ingezet voor concrete (oefen) proefwerken voor het vak "Wiskunde". Per leerniveau wordt aangegeven wat leerlingen moet weten en kunnen. Per opgave wordt ook het leerniveau zelf vermeld. De informatie staan op de site wiskunde.wjsn.nl onder "vwo-2 oefen proefwerken"; hoofdstuk 5.
Het is de taak van de docent om de uitgebreide en abstracte variant om te zetten in simpele concrete vragen voor leerlingen. Dat dient elke keer opnieuw plaats te vinden afhankelijk van het onderwerp, de opdracht en het proefwerk. Als leerlingen een aantal keren de "vertaalslag" krijgen aangeboden, dan kunnen ze het instrument uiteindelijk ook zelf toepassen - zonder de inbreng van de docent. Dat is de situatie waar naar gestreefd wordt.

De KOBTAS Leerniveaus: voor docenten

• 1. Kennen; De benodigde feiten kennen, beschikken over de basiskennis van de onderwerpen en onderdelen, kennen van namen, plaatsen, gebeurtenissen, omschrijvingen, regels, formules, e.d..
• 1. Onbegrip; Toepassen van regels of methodieken zonder ze te begrijpen (N.B. niet expliciet vermeld in de "taxonomie van Bloom") - dus als een robot toepassen van "trucjes" ofwel het gebruiken van een "tover formule".
• 2. Begrijpen; Informatie en de betekenis ervan begrijpen, informatie kunnen interpreteren, oude kennis kunnen vertalen in een nieuwe situatie, weten wat begrippen inhouden en dat kunnen uitleggen aan anderen. N.B. Het kennen van feiten en regels is op dit leerniveau niet genoeg om nieuwe situaties aan te kunnen en om (nieuwe) informatie te kunnen interpreteren.
• 3. Toepassen; Bewust en met begrip informatie en kennis kunnen toepassen, regels en methodes op de juiste manier kunnen gebruiken en hiermee uiteenlopende opgaven te kunnen aanpakken en oplossen. N.B. Het begrijpen en het kennen van begrippen is op dit leerniveau niet genoeg om uiteenlopende taken, opdrachten en problemen op de juiste, beste en snelste wijze te kunnen oplossen.
• 4. Analyseren; Regelmaat en patronen kunnen vinden, delen van het grotere geheel kunnen ontdekken en verborgen betekenissen kunnen herkennen. N.B. Bewust en met begrip kennis en informatie kunnen toepassen is op dit leerniveau niet genoeg om ingewikkelde, nieuwe situaties en problemen met nog niet bekende patronen aan te kunnen.
• 5. Samenstellen; Kennis uit diverse bronnen en gebieden kunnen koppelen, zelf geheel nieuwe ideeën kunnen ontwikkellen met behulp van oude ideeën, maar ook in staat zijn zelf conclusies te kunnen trekken en nieuwe inzichten te verwerven. Daarnaast: je daar bewust van zijn en je bevindingen of je "ontdekkingen" kunnen samenvatten. N.B. Het analyseren en op die manier onderdelen, patronen en verborgen betekenissen kunnen ontdekken is op dit leerniveau niet genoeg om nieuwe ideeën en inzichten te kunnen verwerven, samen te stellen (synthese) en te kunnen samenvatten.

Samengevat: De verschillen tussen de leerniveaus zijn kort samen te vatten als volgt:
K. niveau 1. Feiten (alleen) in bekende situaties kennen en herkennen.
O. niveau 1. Kennis en informatie in nieuwe situaties niet correct kunnen toepassen door onbegrip.
B. niveau 2. Nieuwe situaties begrijpen en kunnen uitleggen.
T. niveau 3. Uiteenlopende opdrachten efficient en snel kunnen oplossen door correcte toepassing.
A. niveau 4. Opdrachten met (nog) onbekende patronen in nieuwe situaties correct kunnen analyseren.
S. niveau 5. Nieuwe kennis en inzichten kunnen samenstellen.

Meer achtergrond informatie over de "Taxonomie van Bloom" in het Duits, Frans en Engels vindt u hieronder.

• Taxonomie von Lehrzielen (Deutsch)
• Taxonomie von Bloom: (Deutsch)
• Taxonomie Benjamin Bloom (Français)
• Taxonomie de Bloom (Français)
• Taxonomy of educ. objectives (English)
• Bloom's Taxonomy (English)

Concrete invulling:
Het KOBTAS instrument werd toegepast op proefwerken. De globale vragenlijst werd "omgezet" in concrete vragen.
Proefwerk 4 (Wiskunde)
Proefwerk 5 (Wiskunde)

Het KOBTAS instrument wordt in de praktijk gebruikt in aanvulling op bijlessen wiskunde. Eerst wordt per onderwerp het leerniveau bepaald. Die informatie wordt ingezet in de bijlessen.
Bepaling Leerniveau + Bijles Wiskunde