1.6. METEN IS WETEN

INDEX
HOME PAGE

In de natuurwetenschappen is het verrichten van metingen onontbeerlijk: zonder metingen géén (natuur)wetenschap. Maar natuurwetenschappers werken wel met heel verschillende dimensies, sommigen met lichtjaren anderen met picosecondes.

Toelichting:
Een jaar duurt ongeveer 30 miljoen sec. (3,153600 x 107 s)
Een astronomische eenheid (AE) is de afstand van de aarde tot de zon en bedraagt ongeveer 150 miljard kilometer (1,496 x 1011 m)
Een lichtjaar is de afstand dat2 het licht in een jaar kan afleggen (de lichtsnelheid in vacuüm bedraagt ongeveer 300 000 km/s); een lichtjaar is dus ongeveer 9 biljoen km (9,461 x 1015 m)
Clusters van sterrenstelsels hebben een doorsnede van ongeveer 10 quadriljoen m, dat is ongeveer 10 triljard km en dat komt overeen met ongeveer 1 miljard lichtjaar
Het grootste organisme op aarde is de zogenaamde reuzensequoia, een boomsoort die een hoogte kan bereiken van meer dan 100 m
Het grootste dier dat ooit op aarde geleefd heeft (en nog steeds bestaat!) is de blauwe vinvis, een zoogdier (!) dat een gewicht kan bereiken van 100 ton (108 g)
Het weegt daarmee een triljard maal (1021x) zoveel als het kleinste organisme, minuscule micro-organisme micoplasma dat een gewicht bereikt van slechts 10-13 g)
Cellen van planten en dieren variëren in grootte tussen de 10 en 100 m (micrometer)
Een micrometer is een miljoenste meter (10-6 m)
Moleculen variëren nog sterker in afmeting, afhankelijk van het aantal atomen waaruit ze zijn opgebouwd. Het kleinste atoom is een waterstofatoom bestaande uit een kern en één electron en het heeft een diameter van 60 picometer (6 x 10-11 m); een picometer is een miljoenste m
Een proton (deeltje in de atoomkern) heeft een doorsnede van 1 femtometer (dat is één biljardste meter oftewel 10-15 m)

Opdracht:
Bestudeer 1.4 Wetenschappers op schaal uit je leerboek.
Raadpleeg in de mediatheek P. Morrison. Machten van tien. Natuur & Techniek, 1985

Een belangrijk kenmerk van (natuur)wetenschappen is dat waarnemingen en experimenten op een gestandaardiseerde wijze dat wil zeggen volgens vastgestelde regels - kunnen worden uitgevoerd. Waarnemingen en experimenten zijn daardoor herhaalbaar. Op het oog (met de natte vinger) is het lang niet altijd duidelijk of herhaalde waarnemingen en experimenten ook dezelfde resultaten opleveren. Daarvoor is het noodzakelijk om de uitkomsten in getallen uit te drukken.
Zomaar een paar voordelen van metingen boven taalkundige beschrijving:
Metingen leveren objectieve, ondubbelzinnige gegevens (data) op.
Metingen kunnen op wiskundige wijze bewerkt worden.
Metingen geven inzicht in de mate van nauwkeurigheid.
Metingen kunnen makkelijk worden vergeleken.
Metingen kunnen in grafieken worden weergegeven.
Werken met grafieken

Voor de Grafieken: zie het boek.
Paragraaf 7