4. NATUURWETENSCHAPPELIJKE MODELLEN

INDEX
HOME PAGE

4.3 PSEUDOWETENSCHAPPEN: ASTROLOGIE
In Hoofdstuk I heb je kunnen lezen dat we spreken van pseudowetenschappen als er wordt afgeweken van de wetenschappelijke procedure. Dat is niet helemaal juist. Er bestaan wetenschappelijke theorieŽn die nagenoeg algemeen worden erkend in wetenschappelijke kringen en toch niet voldoen aan de eisen die gesteld worden aan een goede wetenschappelijke theorie. Het gaat hier om theorieŽn die niet getoetst kunnen worden. Volgens de wetenschapsfilosoof Karl Popper kan een theorie slechts dan het predicaat 'wetenschappelijk' krijgen als er een experiment denkbaar is waarmee de theorie eventueel verworpen kan worden. Voor theorieŽn over het ontstaan van de wereld en het heelal is dat experiment ondenkbaar, evenals voor de evolutietheorie. Toch worden deze theorieŽn wel wetenschappelijk gevonden omdat ze steunen op indirecte bewijsvoering.
Bij pseudowetenschappen ligt dat anders. Men heeft een theorie maar in tegenstelling tot de reguliere wetenschappers toetsen pseudowetenschappers hun theorie niet aan de resultaten. Als de resultaten niet in overeenstemming zijn met de verwachtingen volgens de theorie, dan wordt de theorie niet verworpen, of desnoods aangepast, maar dan wordt de verklaring gelegd bij onvoldoende gegevens of onbekende variabelen.
Desondanks zijn pseudowetenschappen erg populair. Heel wat mensen verdienen hun brood met het maken van een horoscoop. Daarmee kunnen astrologen aan de hand van de stand van zon, maan, planeten en sterren van de dierenriem op het moment van iemands geboorte uitspraken doen over het karakter en de lotsbestemming van die persoon. Dat die uitspraken meestal niet kloppen, is voor sterrenwichelaars en hun aanhang geen reden omde theorie te verwerpen.
Een verklaring voor de populariteit van astrologie is niet eenvoudig te geven. Veel mensen beweren er niet ťcht in te geloven maar lezen wel elke week hun horoscoop en handelen er ook naar. De kans dat een astrologische voorspelling uitkomt is niet groter dan de kans dat je een winnend lot koopt. Een horoscoop laten trekken lijkt dus veel op gokken. En daar kun je makkelijk verslaafd aan raken!
Als je meer wil weten over pseudowetenschappen moet je het boekje "Bedenkelijke wetenschap" van Marcel Hulspas maar eens lezen (in de mediatheek). Daarin wordt de populariteit van de pseudowetenschappen verklaard, door te wijzen op de behoefte die bij veel mensen bestaat aan een zinvol wereldbeeld. Een wereldbeeld waarbij alles met alles samenhangt, een allesomvattende synthese. De reguliere wetenschap doet het tegenovergestelde (in de ogen van deze mensen). Die haalt alles uit elkaar, verbrokkelt en is vaak kil en onmenselijk. Dit beeld van een reductionistische wetenschap is eenzijdig. Je hebt in Hoofdstuk I kunnen lezen dat ook binnen de reguliere wetenschap een synthetische (structuralistische) benadering mogelijk is.

Opdracht:
Beredeneer welke van de volgende disciplines / methoden tot de pseudowetenschappen kan worden gerekend en welke tot de reguliere wetenschap: homeopathie, acupunctuur, hypnose, eugenetica, parapsychologie en meteorologie.


Paragraaf 4